Lęk i depresja

Powrót
Lęki i depresja
Gdzie zwrócić się po pomoc, gdy zmagamy się z lękami lub depresją?

Lęk jest jednym z najbardziej powszechnych, emocjonalnych objawów choroby nowotworowej u pacjentek z zaawansowanym rakiem piersi.

To naturalne, że możesz go odczuwać w takich sytuacjach jak poznanie diagnozy lub zmiana sposobu leczenia. Blisko połowa pacjentek chorych na zaawansowanego raka piersi w Polsce czuje w takich sytuacjach zdenerwowanie lub smutek.  60 proc. pacjentek przyznaje wprost, że dobre samopoczucie jest istotnym elementem ich jakości życia w chorobie. A zatem, jeśli podczas leczenia odczuwasz rozmaite lęki przewlekle, mogą one wywierać negatywny wpływ na wszystkie obszary Twojego życia. Ważne jest więc, abyś wtedy poprosiła o pomoc.

Diagnoza: zaawansowany rak piersi oraz długie leczenie są dla pacjentki poważnym psychicznym obciążeniem. Tak poważnym, że w niektórych przypadkach może ono doprowadzić do depresji.

Bardzo ważne jest, abyś umiała odróżnić gorszy nastrój od stanu depresji, odbierającej możliwość normalnego funkcjonowania. Do jej objawów zaliczamy zaburzenia snu i koncentracji, utratę zainteresowań, zwolnienie dotychczasowego rytmu działania, a nawet wycofanie z relacji towarzyskich. Charakterystyczna jest też przewaga pesymistycznych myśli. Jeśli objawy takie jak obniżony nastrój, zaburzenia snu i pesymistyczne myśli utrzymują się dłużej niż trzy tygodnie – należy skontaktować się z psychologiem lub psychiatrą. Depresja nie jest wyczerpaniem, nieprawidłowym myśleniem ani zaburzeniem osobowości.

To choroba wymagająca dodatkowego leczenia.

W trakcie terapii najlepiej sprawdza się tryb zadaniowca, który ma zastosowanie także w kontaktach z bliskimi. Po pierwsze, warto, abyś ustaliła nowy harmonogram działania w oparciu o zaplanowane interwencje medyczne oraz plany każdego z członków rodziny czy też osób zaangażowanych. Wspólnie możecie przydzielić nowe obowiązki w taki sposób, aby żaden opiekun nie musiał z niczego rezygnować. Im więcej osób się zaangażuje, tym większa szansa, że uda się wszystko sprawnie ustalić i od zaraz wprowadzić nowy projekt o nazwie „zdrowienie” w dotychczasowy grafik!

Konsultacja merytoryczna: Adrianna Sobol, psychoonkolog Fundacji Onkocafe-Razem Lepiej, wykładowca Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego

Lęki i depresja
6 wskazówek, które pomogą Ci poradzić sobie z lękiem

1. ROZMAWIAJ ZE SWOIM LEKARZEM O WSZYSTKICH OBAWACH ZWIĄZANYCH Z LECZENIEM

Jeśli Twoja terapia lub np. jej ewentualne skutki uboczne powodują, że odczuwasz lęk, być może lekarz będzie mógł zalecić postępowanie, dzięki któremu poradzisz sobie ze swoimi obawami.

2. Poproś o pomoc

  • Od razu powiedz opiekującym się Tobą lekarzom, pielęgniarkom lub psychologowi, że stale odczuwasz lęk.
  • Poszukaj terapeuty, pielęgniarki lub psychologa, który ma doświadczenie w pracy z pacjentkami chorymi na zaawansowanego raka piersi, aby omówić objawy i strategie, dzięki którym łatwiej Ci będzie radzić sobie z lękiem w życiu codziennym. Zajmujący się Tobą onkolog podpowie Ci jak możesz umówić się na wizytę w poradni psychologicznej, jeśli taka znajduje się w szpitalu, w którym się leczysz.

3. NA PIERWSZYM MIEJSCU STAWIAJ SIEBIE I SWOJE ZDROWIE

  • Każdego dnia zrób coś tylko dla siebie, nawet jeśli jest to jakaś drobnostka, dzięki której na Twojej twarzy zagości uśmiech.
  • Wysypiaj się. Pamiętaj o regularnych godzinach snu i unikaj nadmiaru kofeiny lub innych substancji pobudzających, takich jak alkohol.
  • Jedz zdrowe potrawy, które lubisz. Możesz je lekko zmodyfikować zgodnie z zasadami zbilansowanej diety, dopasowanej do Twojego leczenia.

4. Polegaj na innych

  • W celu uzyskania wsparcia oraz informacji na temat dodatkowych strategii radzenia sobie z lękiem, nawiąż kontakt z innymi pacjentkami. Znajdziesz je w organizacjach pacjentów, które działają na rzecz chorych onkologicznych.

5. Dbaj o swoje dobre samopoczucie

  • Skorzystaj z technik relaksacyjnych ciała i umysłu, np. jogi, wizualizacji, medytacji oraz sztuki głębokiego oddechu, które pomogą Ci obniżyć poziom lęku i stresu.
  • Jeśli jesteś w dobrej formie fizycznej, czynności takie jak praca w ogrodzie, spacery lub jazda na rowerze mogą pomóc Ci oderwać myśli od nowotworu i poprawić Twój nastrój. Podobnie pomogą Ci wspólne chwile spędzone z bliskimi.
  • Muzyka, sztuka i pisanie mogą pomóc Ci w kreatywnym wyrażaniu emocji.

6. Ogranicz czas spędzony w internecie

  • To wyczerpujące zajęcie i czasami nieproduktywne – możesz uzyskać błędne informacje lub złe rady.
  • Uważaj także na oszustów i oferowane przez nich „cudowne produkty” leczące wszystkie choroby, w tym także nowotwory.

Konsultacja merytoryczna: Adrianna Sobol, psychoonkolog Fundacji Onkocafe-Razem Lepiej, wykładowca Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego

Lęki i depresja
Jak poradzić sobie z depresją?

Przerzutowy rak piersi to choroba, która dotyka nie tylko Twoje ciało.

Diagnoza zmienia całe Twoje życie, a związane z nią i z leczeniem zaawansowanego raka piersi obciążenia emocjonalne bywają tak ogromne, że mogą prowadzić do depresji. Jednak nie musisz borykać się z depresją sama. Masz do dyspozycji specjalistów, których zadaniem jest wspierać Cię. Podpowiadamy co może pomóc Ci we współpracy z lekarzem onkologiem, pielęgniarką, psychologiem lub psychiatrą, abyście wspólnie odpowiednio zareagowali na Twoją depresję i wypracowali najlepszą strategię jej leczenia.

Wskazówka nr 1: Poznaj różnicę pomiędzy smutkiem a depresją.

Depresja i poczucie smutku różnią się od siebie. Możesz mieć depresję, jeśli:

  • Odczuwasz smutek przez kilka dni z rzędu.
  • Straciłaś zainteresowanie czynnościami, które kiedyś lubiłaś wykonywać.
  • Masz problemy z koncentracją lub cały czas jesteś nerwowa.
  • Nie możesz spać lub śpisz zbyt dużo.
  • Myślisz o śmierci lub masz myśli samobójcze.
  • Jeśli trudno Ci określić w jakim stanie psychicznym się znajdujesz, zwróć się o pomoc do opiekujących się Tobą specjalistów.

Zdarza się, że kobiety chore na zaawansowanego raka piersi nie szukają pomocy psychologicznej ponieważ myślą, że stan psychiczny, w którym się znajdują jest nieodzowną częścią ich choroby.

  • Jeśli odczuwasz smutek lub obniżony nastrój przez okres dłuższy niż kilka ostatnich dni, jak najszybciej porusz tę kwestię z lekarzem prowadzącym.
  • To ważne, aby jak najszybciej zająć się uczuciem smutku lub obniżonym nastrojem, ponieważ przy pomocy odpowiednich specjalistów można je wyeliminować lub zmniejszyć ich wpływ na Twoją codzienność.
  • Jeśli masz myśli samobójcze, pilnie poproś o profesjonalną pomoc, dzwoniąc na numer pogotowia ratunkowego (999), nr alarmowy (112) lub skontaktuj się z lekarzem psychiatrą, izbą przyjęć najbliższego szpitala psychiatrycznego lub opiekującymi się Tobą specjalistami.
 

Wskazówka nr 2: Porozmawiaj o potencjalnych przyczynach Twojej depresji z opiekującym się Tobą lekarzem bądź psychologiem.

  • Depresja oraz lęk mogą być działaniami niepożądanymi niektórych leków na raka piersi oraz niektórych leków przeciwbólowych.
  • Niektóre terapie przeciwnowotworowe mogą również powodować przedwczesną menopauzę, wywołujące zmiany hormonalne, które wpływają na mózg.
  • Zmęczenie jest jednym z najpowszechniejszych działań niepożądanych i może być mylnie uznane za depresję.
  • Przyczyną depresji może być również stres i zamartwianie się chorobą. Może też mieć ona przyczyny psychologiczne.

Pamiętaj jednak, że ta lista nie wyczerpuje potencjalnych powodów Twojego stanu zdrowia. W zależności od źródła depresji Twój lekarz może rozważyć zastosowanie kilku sposobów leczenia, np.:

  • leki antydepresyjne, rozmowy, psychoterapię indywidualną lub grupową,
  • nowe leki w terapii zaawansowanego raka piersi, które zniwelują skutki depresji.
 

Wskazówka nr 3: Zmień styl życia.

Zmiana stylu życia może w dużym stopniu wpłynąć na poprawę Twojego nastroju, a więc:

  • Zadbaj o regularne godziny snu. Osoby wypoczęte czują się lepiej.
  • Staraj się uprawiać regularne ćwiczenia fizyczne, nawet jeśli jest to tylko krótki spacer. Wysiłek fizyczny uwalnia w mózgu endorfiny, które łagodzą stany depresyjne.
  • Jeśli masz ochotę, spróbuj czegoś nowego, np. pracy w ogrodzie, jogi, wolontariatu czy innej aktywności, która sprawi ci przyjemność.
  • Śmiech również pomaga uporać się ze stanami depresyjnymi. Obejrzyj więc ulubioną komedię, albo powspominaj śmieszne momenty z rodziną lub przyjaciółmi.
 

Wskazówka nr 4: Zadbaj o swoje dobre samopoczucie.

Oprócz leków na receptę, istnieją inne techniki, dzięki którym można łatwiej uporać się z depresją:

  • Prowadzenie dziennika – profesjonaliści podpowiadają, aby pisać regularnie, szczerze do bólu i opisywać doznawane uczucia. Poza tym nie ma zasad. Być może odkryjesz, że Twój pamiętnik jest nieoceniającym, zawsze akceptującym przyjacielem w chorobie.
  • Masaże – np. refleksoterapia, masaż shiatsu, tajski, ajurwedyjski z sirodhara i masaże relaksacyjne.
  • Medytacja – MBCT – Mindfulness Based Cognitive Therapy – to terapia poznawcza oparta na mindfulness. Jest to nurt terapeutyczny łączący bardzo skuteczną w zaburzeniach depresyjnych i lękowych terapię poznawczo-behawioralną z dalekowschodnią medytacją mindfulness (po polsku nazywaną medytacją uważności), która ostatnio staje się niezwykle popularna za sprawą swojego, udowodnionego przez wiele badań naukowych, dobroczynnego wpływu na ludzki mózg.
  • Modlitwa, praktyki duchowe lub religijne
  • Joga – To naturalny lek na stres, depresję i stany niepokoju. Asany z jednej strony redukują napięcie będące przyczyną stresu, a z drugiej dotleniają, usuwają zmęczenie i dodają energii.
 

Wskazówka nr 5: Stwórz system wsparcia.

  • Lekarz może skierować Cię do psychologa, który wie, jaki stres i jakie emocje towarzyszą nowotworom. Rozmowa z psychologiem lub grupą wsparcia, której członkowie rozumieją, przez co przechodzisz, mogą pomóc Ci poradzić sobie z trudnymi emocjami.
  • Obecność w życiu ludzi, którzy Cię wysłuchają, jest również ważna dla zdrowia psychicznego. Porozmawiaj z rodziną, przyjaciółmi o swoich uczuciach.
  • Pamiętaj, że nie jesteś sama. Rozmowy bezpośrednie lub przez Internet mogą Ci pomóc przejść przez trudną sytuację. Wśród wielu działających w Polsce organizacji pacjentów są też takie, które wspierają kobiety chore na raka piersi, także w zaawansowanej postaci.

Konsultacja merytoryczna: Adrianna Sobol, psychoonkolog Fundacji Onkocafe-Razem Lepiej, wykładowca Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego

(1) – Raport: „Pacjentki z zaawansowanym rakiem piersi w Polsce: wiedza na temat choroby, komfort życia i sytuacja zawodowa”; raport powstał w ramach kampanii: „Zaawansowany rak piersi. Wiem więcej!”, Warszawa, październik 2020, https://zaawansowanyrakpiersi.pl/wp-content/uploads/2021/06/NOVARTIS_Raport_Zaawansowany_Rak_Piersi_PL2010095081.pdf, dostęp: 18.06.2021

(2) Poradnik „Zaawansowany rak piersi. Wiem więcej”, Konsultacja merytoryczna Poradnika:
dr hab. n. med. Barbara Radecka, prof. UO – onkolog kliniczny – Rozdziały 1-9, Adrianna Sobol – psychoonkolog, Fundacja OnkoCafe – Razem Lepiej – Rozdziały 10-16, Wydanie 2021,  https://zaawansowanyrakpiersi.pl/wp-content/uploads/2021/06/Poradnik-npdst.-Kampanii-Zaawansowany-Rak-Piersi.-Wiem-wiecej_PL2102220961.pdf, dostęp: 18.06.2021.

(3) Opracowane na postawie https://www.infor.pl/prawo/praca/rozwiazanie-umowy/2949627,Choroba-pracownika-a-zwolnienie-z-pracy.html [dostęp: 26.04.2021]
(4) Świadczenia w razie choroby, zasiłek chorobowy, świadczenie rehabilitacyjne, zasiłek wyrównawczy, https://www.zus.pl/documents/10182/167561/%C5%9Awiadczenia+w+razie+choroby.+Zasi%C5%82ek+chorobowy%2C+%C5%9Bwiadczenie+rehabilitacyjne%2C+zasi%C5%82ek+wyr%C3%B3wnawczy/eda06c3e-5b72-4d16-82b6-fc8cb1b3f155, [dostęp: 26.04.2021]
(5) Zus.pl, https://www.zus.pl/ezla, [dostęp: 26.04.2021]
(6) Zasiłek opiekuńczy, https://www.zus.pl/swiadczenia/zasilki/zasilek-opiekunczy/prawo-do-zasilku-i-okres-przyslugiwania [dostęp: 26.04.2021]
(7) Dodatek pielęgnacyjny, https://www.zus.pl/swiadczenia/dodatki-do-swiadczen-emerytalno-rentowych/dodatek-pielegnacyjny, [dostęp: 26.04.2021]
(8) Zasiłek celowy w 2021 roku – ile wynosi i jak go dostać?, https://www.infor.pl/prawo/pomoc-spoleczna/zasilki/5169467,Zasilek-celowy-w-2021-r-ile-wynosi-i-jak-dostac.html [dostęp: 26.04.2021]
(9) Nfz.gov.pl, https://www.nfz.gov.pl/dla-pacjenta/zalatw-sprawe-krok-po-kroku/jak-zrealizowac-zapotrzebowanie-na-srodki-pomocnicze-i-ortopedyczne/, [dostęp: 26.04.2021]
(10) Na podstawie:
dr n. med. Dominika Wnęk, dietetyk. „Żywienie w chorobie nowotworowej” https://www.mp.pl/pacjent/dieta/niedozywienie/107811,zywienie-w-chorobie-nowotworowej [dostęp: 26.04.2021], mgr Małgorzata Solecka, dietetyk „Jak powinien odżywiać się pacjent onkologiczny” https://www.zwrotnikraka.pl/zalecenia-zywieniowe-w-trakcie-choroby-nowotworowej/ [dostęp: 26.04.2021]

(11) Na podstawie:
mgr Małgorzata Solecka, dietetyk „Immunożywienie – dieta immunomodulująca” https://www.zwrotnikraka.pl/immunozywienie-dieta-immunomodulujaca/, [dostęp: 26.04.2021]

(12) Na podstawie: Elwira Gliwska „Żywienie medyczne w onkologii”, https://alivia.org.pl/wiedza-o-raku/zywienie-medyczne-w-onkologii/, [dostęp: 26.04.2021]

(13) Na podstawie: Aleksandra Żyłowska-Mazgaj, dietetyk, technolog żywności, edukator „Dieta w czasie i po chemioterapii – jadłospis i zasady” https://www.poradnikzdrowie.pl/diety-i-zywienie/diety/dieta-w-czasie-i-po-chemioterapii-jadlospis-i-zasady-aa-fAuq-D3RH-fBsw.html , [dostęp: 26.04.2021]
(14) Na podstawie: Jarosław Gośliński, „Aktywność fizyczna a choroba nowotworowa” – https://www.zwrotnikraka.pl/aktywnosc-fizyczna-a-choroba-nowotworowa/ [dostęp: 10.05.202 1]
(15) Na podstawie: Jarosław Gośliński, „Rehabilitacja onkologiczna – informacje” – https://www.zwrotnikraka.pl/rehabilitacja-onkologiczna-informacje/ [dostęp: 10.05.2021]
(16) Na podstawie. Sylwia Rogalska „SOS po mastektomii, czyli automasaż limfatyczny”
http://www.badajpiersi.pl/475-sos-po-mastektomii-czyli-automasaz-limfatyczny [dostęp: 26.04.2021]
(17) Na podstawie:. Hanna Adamczak „Jaka bielizna po mastektomii”
http://www.amazonki.org.pl/docs/razem_nr_4.pdf [dostęp: 26.04.2021]
(18) Na podstawie: Jarosław Gośliński „Włosy po chemioterapii”, https://www.zwrotnikraka.pl/wlosy-po-chemioterapii/, [dostęp: 10.05.2021]

Treści zawarte na stronie zostały skonsultowane przez ekspertów: lekarzy onkologów oraz psychologa .

Inicjatorem kampanii jest Novartis Poland sp. z o.o.
Działania wspierają
Powrót